Berichten

Hoe je contact maakt met je leerlingen – zonder vriendjes te worden

Hoe je contact maakt met leerlingen - zonder vriendjes te worden

‘Willen jullie nu even je mond houden? Ik wil iets vertellen.’ Juf Maartje kijkt naar de poster met de klassenregels erop. Als juf praat – dan ben ik stil staat bovenaan. Ze kijkt de klas in. ‘Hallo, cóntact.’

‘Vertel maar hoor, juf.’ Katinka stoot Halima aan en fluistert haar iets toe. Halima lacht in haar hand.

Bram laat zijn pen vallen en duikt onder zijn tafel. ‘Waar is dat kreng?’ Pieter en Ibrahim staan op en zoeken luidruchtig mee.

‘Juf wil wat zeggen.’ Petri is nauwelijks te horen. Maartjes ogen schieten heen en weer tussen de jongenskluwen onder Brams tafel en Petri. Ze aarzelt. ‘Jongens…’.

‘En meísjes’, roept Katinka.

Binnen drie tellen zoekt de halve klas naar Brams pen.

Maartje gaat achter haar bureau zitten. Ze kijkt in het klassenboek – alsof dáár staat wat ze nu moet doen.

Heeft Maartje echt contact met haar leerlingen?

Ik denk van niet. Als er echt contact is, is er sprake van wederzijds respect. Bram en Katinka hebben duidelijk geen respect voor deze juf. Petri heeft dat waarschijnlijk wel, maar hij wordt niet gehoord.

De klas volgt Bram en Katinka, zij voeren de norm aan in deze klas. Wat zij eigenlijk zeggen is: ‘Wij luisteren niet naar Juf Maartje en dat moeten jullie ook niet doen’. De rest van de klas volgt.

Wat moet Maartje nu doen? Een oplossing in drie stappen:

Maartje heeft natuurlijk te laat ingegrepen. Zij had Katinka meteen tot de orde moeten roepen. Dat kan nu niet meer. Ze moet nu redden wat er nog te redden is.

‘Over vijf tellen zit iedereen op zijn plaats met de mond dicht. Vijf, vier, drie, twee, één, en stíl.’ Een andere zin kan ook, als je de zin maar hard, duidelijk, met overtuiging, op twee benen en in directieve vorm uitspreekt.

Met complimenten, handgebaren en blikken stuur je de leerlingen tijdens het tellen de juiste kant op. Complimenten geef je met naam, correcties zeg je zonder naam, algemeen.

De tweede stap is het herhalen van de klassenregels. Maartje moet er voor gaan zorgen dat alle leerlingen zich hier – opnieuw – aan committeren. Ook moet zij duidelijk maken welke sancties er staan op het overtreden van de regels. Vervolgens moet zij de regels en de consequenties consequent gaan toepassen.

De derde stap is het creëren van een respectvolle relatie met alle leerlingen

Het is de taak van iedere leraar om dat op haar eigen manier te doen. Zij moet hierin het voortouw nemen en het goede voorbeeld geven. Maar een leraar mag nooit vriendjes worden. De leraar moet er boven blijven staan.

Zes tips om contact te maken en te houden met je leerlingen:

1. Het begint al bij binnenkomst. Sta (als dat kan) bij de deur. Kijk je leerlingen in de ogen en wissel een woordje met iedereen. Luister actief!

2. Meen wat je zegt, wees oprecht. Toon je waardering. Leerlingen voelen het als je je aandacht er niet echt bij hebt en dat gaat uiteindelijk tegen je werken.

3. Heb respect voor andere meningen en opvattingen, ook al ben je het er zelf helemaal niet mee eens. Als je je leerlingen oprecht serieus neemt dan merken ze dat en dan nemen ze jou ook serieus.

4. Voel je betrokken bij de leerlingen. Toon oprechte belangstelling. Leef mee met onvoldoendes, trouwfeesten en nieuwe kleren én onthoudt dat de oma van Bram gisteren jarig was.

5. Denk aan je lichaamstaal. Zoek regelmatig oogcontact,  glimlach of kijk streng. Knipoog. Sta altijd sterk:  zelfverzekerd (op twee benen), geef schouderklopjes en werp trotse blikken.

6. Je mag open zijn over jezelf, vertel over je gedrag, je gevoelens, je mening en wat je gisteren gegeten hebt. Daarmee bevorder je empathisch gedrag; je geeft zelf het goede voorbeeld.

Wil je meer weten over het starten in een nieuwe klas, het maken van contact en het duidelijk neerzetten van een structuur?

Geef je dan op voor het online webinar Sterk Starten in de Klas.
Je vind via deze link meer informatie en je kunt je hier ook opgeven.

Wil je meer weten over contact maken met leerlingen? Kijk dan hier.

Wanneer activerende of coöperatieve werkvormen effectief zijn in jouw onderwijs

Wanneer activerende of coöperatieve werkvormen effectief zijn in jouw onderwijs

Activerende of coöperatieve werkvormen zijn werkvormen die je inzet om jouw onderwijs effectiever te maken op de volgende drie vlakken:

1. Je leerlingen zijn meer gemotiveerd om mee te doen

2. De leerlingen onthouden de lesstof beter

3. Je hebt zelf meer plezier in het lesgeven

Eigenlijk is het heel logisch

1. Als leerlingen het leuk vinden om mee te doen met de les dan zijn er minder verstoringen

2. Als de lesstof actief verwerkt wordt dan blijft er meer hangen bij je leerlingen

3. Als je zelf meer plezier hebt dan komt er nóg meer aan bij de leerlingen

Wat is het verschil tussen activerende en coöperatieve werkvormen?

1. In de basis is er geen verschil; ze werken beide activerend

2. Coöperatief is: samen.

3. Activerend lijkt ook individueel te kunnen – maar een leerling zit nooit alleen in de klas

Daarom gebruik ik ze door elkaar

Wanneer werken activerende of coöperatieve werkvormen niet?

1. Als je niet precies uitlegt en voordoet wat de stappen zijn van de werkvorm
Als je dat wél doet, kun je het zelfs gebruiken in lastige klassen

2. Indien je verzuimt om 100% van je leerlingen te eisen qua inzet en resultaat
Als je dat wel doet, krijg je snel hogere opbrengsten

3. Veel leraren praten zelf 85% van de lestijd, dus alsjeblieft: draai dat om
Als je dat niet doet, heeft je werkvorm te weinig effect

Wat zijn er voor werkvormen?

1. Energizers: werkvormen om actief te leren of om de zinnen even te verzetten

2. Verwerkingsoefeningen: om de leerstof te in te slijpen en te oefenen

3. Brainstormoefeningen: om op basis van aanwezige kennis tot nieuwe inzichten te komen

En ja, dit is echt waar:

1. Het kost jouzelf weinig tijd en energie – je laat de leerlingen het werk doen

2. Jouw inzet bestaat uit het goed uitleggen en oefenen van een werkvorm

3. Een goed ingeoefende werkvorm bespaart jou veel voorbereidingstijd

Waar vind je de verschillende werkvormen?

1. Op internet

2. In boeken

3. Bij collega’s

Wanneer doe je mee aan mijn online workshop?

Als je:

1. Vijf werkvormen wilt leren waarvan het effect wetenschappelijk is bewezen

2. Wilt weten hoe je de leerlingen deze werkvormen aanleert

3. Toch niks te doen hebt op 3 juni om 14.00 uur

4. Wel wat te doen hebt op 3 juni om 14.00 uur – want je kunt ook later kijken

5. Daar €15,- voor over hebt – dat is de investering (en misschien wil je directeur wel betalen)

Klik hier voor meer informatie of om je alvast op te geven

Routines in de klas als basis van goed onderwijs

Routines in de klas als basis van goed onderwijs

Routines in de klas zijn erg belangrijk. Een klas zonder routines heeft de volgende symptomen:

  1. De leerlingen zijn onrustig
  2. Leerlingen roepen en lopen door de klas (en naar de gang)
  3. Het duurt lang voordat de groep stil is
  4. Er zijn veel discussies tussen leraar en leerlingen
  5. Lestijd wordt verspild door lange leswisselingen en veel gepraat

Gebrek aan routines (en daarmee: onrust in de klas) ontstaan door:

  1. De leraar denkt dat leerlingen als vanzelf weten hoe ze de dingen moeten doen
  2. Leerlingen doen de dingen zoals zij zelf bedenken en niemand stopt ze
  3. Er zijn teveel wisselingen geweest van leraren
  4. Twee duo-partners hebben verschillende (of één van de twee: géén) routines ingesteld
  5. Alles routines worden ondermijnd door collega’s of de directie op de school

Wat zijn routines precies?

Routines zijn een systeem van afspraken hoe de dingen in een klas moeten gaan – volgens de leraar. Alle handelingen die regelmatig voorkomen zijn routines.

  1. De klas binnenkomen
  2. Huiswerk inleveren
  3. Op je plaats gaan zitten
  4. Je spullen pakken
  5. Stil worden en luisteren (luisterhouding)
  6. Vragen stellen
  7. Vragen beantwoorden
  8. Naar het toilet
  9. Water drinken
  10. Spullen opruimen
  11. Spullen uitdelen
  12. In de rij gaan staan
  13. Omkleden
  14. Dingen ophalen
  15. ICT-gedrag
  16. Samenwerken in duo’s
  17. Samenwerken in groepjes
  18. Aantekeningen maken
  19. Opdrachten uitvoeren
  20. Toetsen maken
  21. Geen spullen bij hebben, of spullen vergeten zijn
  22. Reageren op consequenties
  23. Naar huis gaan
  24. Huiswerk maken
  25. Enzovoort…

In het algemeen geldt: hoe meer onrust in een klas, hoe meer routines je als leraar in moet stellen

Hoe doe ik dat?

  1. Je maakt een lijst van alle routines
  2. Alle routines krijgen een nummer
  3. Je voert de routines één voor één in:
    1. Zet de routine op het bord, met nummer
    2. Vertel het belang van deze routine
    3. Nummer de stappen van de routine
    4. Je oefent de routine
    5. Complimenteer wie de routine volgt
    6. Bedenk de consequentie voor het verbreken van de routine
    7. Een consequentie volgt na een (duidelijk afgesproken) proefperiode en na één of géén waarschuwing

Let op: Sommige routines volgen op een teken van jou, andere routines moeten de leerlingen zelf initiëren. Je kunt twee verschillende lijsten maken als je dat wilt. Maak dan een A-lijst en een B-lijst.

Waarom is dat nodig? We zitten toch niet in het leger?

Op de meeste scholen en in de meeste klassen gaat alles als vanzelf goed. Maar in de klassen waar ik kom, gaat het zelden goed. Er is teveel onrust en de leerlingen leren onvoldoende. Je kunt een hoop over het leger zeggen, maar feit is wel dat het een organisatie is met duidelijke richtlijnen. En duidelijke richtlijnen is wat onze leerlingen nodig hebben:

  1. Leerlingen komen op school om te leren
  2. Leren kun je alleen als je je veilig voelt
  3. De leraar is verantwoordelijk voor de veiligheid van leerlingen
  4. Een leraar creëert veiligheid door duidelijke regels in te stellen en de leerlingen daar consequent aan te houden

Bij dat laatste punt gaat het vaak mis: consequent zijn

Leerlingen testen de regels (en de routines) onbewust om te testen of de leraar wel echt veilig is.

Consequent reageren is namelijk het moeilijkste wat er is. Daarom is het makkelijker om routines in te stellen en te oefenen. Dan hoef je alleen in het begin flink te oefenen, een paar keer flink in te grijpen en daarna loopt je klas op rolletjes. Stormachtige dagen daargelaten.

Je spreekt je leerlingen altijd aan op vriendelijke toon met een warme houding. Zo voorkom je een militair regime.

Ik wens je veel plezier en succes!

Hulp nodig bij het instellen van routines in jouw klas?  Dat kan met e-coaching. Ik ben gecertificeerd e-coach en help je graag. Stuur me een e-mail en ik neem contact met je op.

Wil je een filmpje zien over goed klassenmanagement? Klik dan HIER

 

Hoe je kunt zien of je leerlingen opletten

Hoe je kunt zien of je leerlingen opletten

Priscilla hangt op haar stoel. Lange benen steken zover uit, dat haar trendy enkellaarsjes in het gangpad liggen. Schouders hangen naar voren. Haar armen liggen languit over de tafel. Een Engels boek staat rechtop tussen haar handen. Let Priscilla nu op of niet? Kun je wel zien of je leerlingen opletten?

Ken je deze discussie:

‘Doe je ook mee, Priscilla?’
‘Ik let toch op.’
‘Ik heb toch de indruk dat je niet helemaal meedoet.’
‘Hoezo dan? Ik doe toch mee? Ik heb m’n boek toch?’
‘Ja, maar lees je ook in je boek?’
‘Mens, doe niet zo moeilijk. Ik lees toch.’

Vaak eindigt deze discussie in een nog grotere mond van Priscilla, waarna de leraar Priscilla de klas uitzet en de rest van de klas boos is op de leraar. Want: ‘Ze deed toch niks?’

Soms eindigt de discussie in winst voor de leraar. Die maakt dan een leuke opmerking of grap, waardoor de spanning wegvloeit en Priscilla rechtop kan gaan zitten zonder gezichtsverlies te lijden.

Hier gaat het om: pubers doen alles om geen gezichtsverlies te lijden tegenover hun klasgenoten

En jij als leraar moet daar mee dealen. De beste oplossing is dus om ervoor te zorgen dat jouw leerlingen nooit met jou in discussie kunnen. Dan voorkom je ieder gezichtsverlies.

De eerste stap is het aanleren van een luisterhouding

Als je leerlingen er actief en betrokken uitzien, heeft dat drie voordelen:

  1. Het beeld is prettig om naar te kijken. Een leraar kijkt liever naar een stel actieve ogen dan naar een klas vol onderuitgezakte vuilniszakken.
  2. Als een leerling rechtop zit en zich gedwongen voelt om actief mee te doen met de les, is de kans groter dat hij/ zij iets leert. Bovendien gaat de tijd sneller voorbij.
  3. Je kunt sneller met je les beginnen en dat zorgt voor meer effectieve lestijd.

Het gaat om gewenst zichtbaar gedrag

  1. Als jij de leerlingen duidelijk maakt wat jij wilt zien om te geloven dat zij opletten, is er nooit discussie.
  2. Maak er een routine van. Bouw terugkerende momenten in je les in waar je altijd een luisterhouding wil zien.
  3. Spreek een teken af en tel af van drie naar nul. Oefen dit teken en de houding die je wilt zien.
  4. Accepteer dat er in het begin veel weerstand is. Heb begrip voor je leerlingen: het is best moeilijk om je gedrag te moeten veranderen. Houd ook voet bij stuk: jij bepaalt wat er gebeurt in jouw klas.
  5. Wees blij met ieder klein stapje. Complimenteer. Maak steeds opnieuw duidelijk dat goed opletten beloond wordt.
  6. Het is natuurlijk het beste als je hier meteen na de zomervakantie begint. Desnoods na een andere vakantie. Als dat niet kan: begin gewoon.
  7. Leg altijd uit waarom je dingen zo wilt. Maak er een win-winsituatie van.

Welke luisterhoudingen zijn er?

  • Voor groep 1 t/m 4: SARK
    • Stil
    • Armen over elkaar
    • Rechtop zitten
    • Kijk naar de juf (meester)
  • Voor groep 5 t/m bejaard: VLORK
    • Vragen stellen en beantwoorden
    • Luister naar de spreker
    • Ogen gericht op de spreker
    • Rechtop zitten
    • Knik als je iets begrijpt of herkent
  • Er is ook een stilteteken, maar dat is nogal onhandig als je het tijdens je instructie wilt gebruiken. Bovendien is het vermoeiend om de hele tijd je arm omhoog te houden.

Het maakt helemaal niet uit wat voor acroniem of naam je gebruikt. Als je het maar ergens op een bord zet en omschrijft als zichtbaar gedrag. Je kunt het controleren omdat je het kunt zien. Zo simpel is het.

Ik wens je veel plezier en succes!

Wil jij leren hoe je orde moet houden? Volg dan de het minitraject Orde Houden.

Wil je een filmpje zien over luisterhouding? Klik dan HIER

Waarom je criteria mee moet geven aan leerlingen

Waarom je criteria mee moet geven aan leerlingen

 

Als je wilt dat leerlingen serieus hun opdrachten maken, moet je eisen aan de opdrachten stellen. Zoals Doug Lemov zegt: leg de lat hoog. Daarom vertel ik in dit blog waarom je criteria mee moet geven aan leerlingen en krijg je zeven criteriapunten mee.

Als leraar denken we dat onze leerlingen wel weten wat ze precies moeten doen

Natuurlijk weten ze het wel. Maar goed leraarschap begint bij goed klassenmanagement en goed klassenmanagement begint bij duidelijkheid.

Als de leerlingen niet precies weten wat ze moeten doen krijg je zulke vragen:

  • Wat moet je doen als je klaar bent?
  • Moet het vandaag af?
  • Mag ik het thuis afmaken?
  • Hoeveel mag je fout hebben?
  • Mag ik het op mijn tablet maken?
  • Mogen we samenwerken?

Als de leerlingen wél precies weten wat ze moeten doen krijg je zulke vragen:

  • Wat moet je doen als je klaar bent?
  • Moet het vandaag af?
  • Mag ik het thuis afmaken?
  • Hoeveel mag je fout hebben?
  • Mag ik het op mijn tablet maken?
  • Mogen we samenwerken?

Niet omdat ze het niet weten, maar omdat ze geen zin hebben om aan het werk te gaan, zin hebben om erover in discussie te gaan, of omdat ze iets anders willen dan jij.

De meeste leerlingen zijn gewoon lui

Criteria aangeven heeft veel voordelen:

  1. Je houdt het tempo van je les hoog
  2. Je voorkomt discussies omdat je duidelijk bent
  3. Het niveau van het gemaakte werk is hoger
  4. De leerlingen doen beter hun best
  5. Het leerrendement wordt hoger

Hier zijn ze dan: Zeven criteriapunten waar iedere opdracht aan moet voldoen:

  1. De exacte opdracht in één zin

Bijvoorbeeld: Maak in je werkboek H4 opdracht 1 t/m 7

  1. Hoe er gewerkt moet worden

Alleen/ in stilte/ in groepen van drie/ met of zonder lopen

  1. Waar er gewerkt moet worden

Alleen en op je plaat/, in de klas of op de gang/ gezellig bij een ander

  1. Wanneer het af moet zijn

Bijvoorbeeld: aan het eind van de les inleveren in de bak

  1. Waar het gemaakte werk aan moet voldoen

Leesbaar schrijven, zonder foute antwoorden (alle antwoorden kun je vinden in je leesboek op bladzijde 45-52), correcte spelling

  1. Wat men mag gebruiken

Bijvoorbeeld: pen, werkboek, leesboek, woordenboek, kladblok

  1. Wat je moet doen als je klaar bent

Bijvoorbeeld: maak een mindmap van H4 ter voorbereiding op de toets

En hoe organiseer ik de feedback?

Je geeft feedback op zowel het proces (welke criteriapunten gingen goed en waar zitten de verbeterpunten?) als op het gemaakte werk zelf. Laat ze hun eigen werk nakijken en beloon de leerlingen die goed hebben nagekeken, ongeacht hoeveel fouten ze hadden.

Je kunt sommige opdrachten ook organiseren met rubrics

Wil je in de klas aan de slag met rubrics? Klik dan HIER.

Wil je een filmpje zien over rubrics in de klas? Klik dan HIER.

Tien kleine ingrepen om je lessen te verbeteren

Tien kleine ingrepen om je lessen te verbeteren

Als je je lessen wilt verbeteren, zijn er tien onderdelen waar je dat op kunt doen. Wanneer je deze tien kleine ingrepen structureel uitprobeert, aanpast en invoert, zul je al snel resultaten zien:

  1. De leerlingen zijn meer gemotiveerd
  2. De verwachtingen zijn duidelijk uitgesproken
  3. De leerlingen weten hoe ze de opdrachten moeten uitvoeren
  4. Iedere leerling is gedwongen om mee te doen
  5. De klas wordt eerder stil
  6. De sfeer in de klas verbetert
  7. Jij hebt het makkelijker als leraar
  8. Het tempo van je lessen gaat omhoog
  9. De kaders en regels zijn onbetwistbaar
  10. De leerlingen onthouden de lesstof beter

1. Motivatie

Maak van iedere les een spannend verhaal

2. Criteria

Zet op een poster waar de uitvoering van een opdracht altijd aan moet voldoen

3. Stappenplan

Zet de stappen van de uitvoering (van de instructie) genummerd op het bord en laat de leerlingen deze stappen volgen

4. Taalgebruik – leerlingen

Eis van iedere leerling dat zij antwoorden op vragen in correcte, volledige zinnen

5. Luisterhouding

Spreek met de leerlingen een houding af die zij altijd moeten laten zien als jij iets gaat vertellen waar zij naar moeten luisteren

6. Taalgebruik – leraar

Let op je woorden: volledige, directe zinnen op gebiedende wijs, zonder gebiedende toon: spreek altijd Klare Taal

7. Routines

Bedenk routines voor herhalend voorkomende handelingen en leer die handelingen aan de leerlingen: houd ze eraan

8. Tijd

Gebruik de timer voor ieder onderdeel van je les

9. Afspraken

Zet de klassenafspraken op een poster en (ver)wijs ernaar als je ingrijpt

10. Werkvormen

Verzamel een aantal verschillende werkvormen en laat die regelmatig terugkomen in je lessen

De komende tien weken zal ik alle tien de kleine ingrepen verder uitwerken in handige stappenplannen.
Houd de SterkNieuws en mijn blog in de gaten.

Meer lezen over klassenmanagement? Dat kan HIER

Wil je een PDF downloaden over taakgericht werken? Dat kan HIER

Wil je de online workshop Orde Houden volgen? Ik maak hem helemaal op maat voor jou en jouw klas(sen). Meer informatie vind je HIER